Qaran Mise Qabiil
Waxa 48kkii saacaddood ee ugu dambeeyey si toos ah looga dareemayay baraha bulshadu ku xidhiidho iyo dhamaan ba ila wareedyada warbaahinta ee qaranka,xogo iftiiminaya siyaasiyiin, aqoonyahano iyo indheer-garad la kala safanaya asxaabta qaranka ee ka duwan. Iyada oo ay taasi jirto, ayaa waxa aan jeclaystay in aan fikirkayga shakhsiga ah wax kaga idhaahdo, waxa uu daaran yahay la kala safashada siyaasiyiinta iyo waxa ay salka ku hayso,iyada oo aan kusoo bandhigi doono kaliya siday aniga ila tahay,dareemayana in bulsho badan ila dareemayso.
Sida aynu la wada socono, waxa dhawaanahanba wada hadal ku jiray xisbiga Waddani iyo garabka la magac baxay”Garabka is bedel doonka ah” oo ah garabkii ama xubnihii golaha wasiiradda ahaa ee ka cadhooday hannaanka hawlaha xisbiga Kulmiye uu u hogaamiyo musharaxa madaxtinimo haatan ee xisbul xaakimka Kulmiye,iyada oo ay isla gaadheen afgarasho fiican. Haddaba su’aasha meesha taal ayaa ah; xisbigaasi garanay, sababta keentay diga-rogashadani waxa ay tahay, balse muxuu yahay waxa keenay in xoogag sidan u miisaan leh ku kala biiraan labada xisbi ee Waddani iyo Kulmiye?. Waxa uun aan u malaynayaa, waa aragtidayda yar ee gaabane, cunsur bulshadeena dib ugu soo laabtay intii ay jirtay xukuumadda haatan talada dalka haysaa gacanta ku haysay talada dalka amaba muddo xileedkeeda. Waxba yaan daddine waaa Daahir yaa Shamis, waa Qabyaalad oo haatan maraysa heerkeedii ugu sarraysay, in siyaasiyiintii qaranka ee awalba ku kala jirtay xisbiyada qaranka ay dantooda iyo ta qarankaba ku jirto. Balse haatan reer kastaa wuxuu leeyahay xisbi, isaga oo awooda saaraya sidii uu siyaasi kasta oo kasoo jeedaa beesha cida hogaaminaysaa xisbiga uga mid noqon lahaa amaba xubin buuxda oo leh awood qarsoon u noqon lahaa. Waxaana u daliila arrinkaa,waxa ilaa shalay/maanta arkayseen siyaasiyiin kusoo biirtay xisbiga mucaaridka ah ee Waddani, balse ma is weydiiseen sababta amaba iyagu ma u sheegeen bulshadda wax macquul ah oo qanciya sida; barnaamij siyaasadeed qoran,qaab dhismeed xisbi oo leh musharax madaxweyn,ku xigeen,guddoomiye,guddoomiye ku xigeen,xoghaye guud,gole dhexe iyo gole fulineed?.
Xisbigu se ma qabtay shir-weyne?. Ma ka wada muuqdaan bulshadda kala duwan ee wadaagta Somaliland iyo waliba qaar kale oo badan oo aanan jeclayn in aan halkan kusoo bandhigo, sababta oo ah”Si xun wax u sheeg,sixir na ka darran”.
Sida aynu la wada socono, waxa ka dhiman xisbiga muraadka ah ee Waddani wax badan oo ka mid ah,iyada oo ay taasi jirto, ayaa haddana waxa si hagar la’aan ah iskaga soo daba dhacaya ashkhaasta iyo siyaasiyiinta ruug-caddaaga ah ee kusoo biiraya xisbiga. Bal ila eeg,waa ayo tallow siyaasiyiintaasi?. Waa Ismaaciil Hurre Buubaa,Cali Ibraahim Maxamed (Cali Sanyare), Aadan Cilmi Dhoola-yare, Eng Yuusuf Gaydh, Prof Rashiid Aadan iyo C/raxmaan Jaamac. Dhamaan siyaasiyiintaasi waxay kasoo wada jeedaan beel-weynta Garxajis ee uu kasoo jeedo hogaanka xisbiga Waddani, ahna guddoomiyaha Baarlamaanka Somaliland C/raxmaan Maxamed Cabdilaahi (Cirro). Aan u dhaafo falanqaynta intaa dheer bulshada ay ka dhex jirto arrintani.
Balse haatan aan u imaado garabka kale,waa xisbul-xaakimka Kulmiye e’. Waxa jirta oo la hadal hayaa in shir doceeedyo beelaysan uu la leeyahay beelaha kala duwan ee dalka. Iyada oo ay haatan soo baxeen xogo tibaaxaya in masuuliyiin xilal wasiiro ka soo qabtay xukuumaddihii kala dambeeyey ee dalka ay si toos ah oo shuruud la;aan ah ugu biirayaan xisbiga Kulmiye. Sidaa daraadeed waxa iyana is weydiin mudan: Waa ayo siyaasiyiinta ku biiraya xisbiga Kulmiye?. Muxuu se daaran yahay gelitaankoodu, ee aan ahayn xisbiga oo uu hogaamiyo masuul ka tirsan beesha ay kasoo jeedaan?. Aan kow ka idhaahdo masuuliyiintaa:
Maxamed Xaashi Cilmi, wasiirkii hore ee Maaliyadda.
Ismaaciil Aadan Cismaan, wasiirkii hore ee Arrimaha Gudaha xukuumaddii Riyaale.
Xasan Xaaji Maxamuud, wasiirkii hore ee Waxbarashadda xukuumadii Riyaale,
Cabdilaahi Ismaaciil Cali (Cirro), wasiirkii Arrimaha Gudaha xukuumaddii Riyaale.
Axmed Jaambiir Suldaan,wasiirkii Arrimaha Gudaha xukuumaddii Cigaal.
Ila eega waxan meesha ka socda.
Guntii iyo geba-gebadii:
Dadow maxaa xal ah?
Dhalinyarooy caqligu ha shaqeeyo.
Aqoonyahan cilmigu wax ha kaa bedelo.
Caaliq ama Suldaan sun ha beerin.
Siyaasi …………
Qalinkii: Maxamed Xasan Muuse
Email: calaydh1989@hotmail.com, calaydh1989@gmail.com
